TARİHİ TAHRİBAT – İbrahim BAŞKAPAN

  İbrahim BAŞKAPAN

TARİHİ TAHRİBAT

Tarihi çeşitlilik konusunda çok zengin bir coğrafya parçasına sahibiz. Ne yazık ki sahip olduğumuz hazinenin farkında değiliz.

Sırakonaklar, Aksu vadisi, Devedağı, Duruköy, Koçunboğaz, Şehirderesi Sandık dağında Köroğlu kalesi ve Veli Baba Ereni kurganı, Akkoyunlu hatırası Viranşehir, Pazaryolu Merkez Aşağı Mahalle’deki tarihi yapıt, Elmalı mağarası, Bademli bölgesindeki önemli yapıt kalıntıları yanı sıra isimlerini saymadığımız çok sayıda yarınlara taşımakla yükümlü olduğumuz tarihi değerlerimiz vardır. Şüphesiz ki hepsinin önünde tüm görkemiyle İspir’in tarihi karakterini tescilleyen İspir kalesi gelir.

İspir kalesini olduğundan daha da cazip hale getiren unsurlar ise çevresindeki tarihi değeri olan ve nostaljik hatıralar taşıyan eserlerdir. Bunların en başında da “Asma-Sallanan- köprü”, gelir.

İspir tarihi ve medeniyetimize ait bu eserlerin bilinçsizce tahribatı toplumsal ve bireysel çürüme, yozlaşma ve benliğini/kimliğini kaybetmeyi getirir.

Yıllar önce kaleye aslına uygun olarak yapılmak istenen, iğreti restorasyon rezaleti, Kadıoğlu Medresesi’nin hali,  tarihi Tuğrul Şah Camii’nin getirildiği içler acısı durum… Caminin tarihi kimliği korunarak çevresinde yine modern yerleşkeler yapılamaz mıydı? Tüm bu ibret verici olaylar aklımızı başımıza alıp “Biz böyle ne yapıyoruz?”, diye düşünmemiz için yetmiyor mu?

Tarihinden bihaber, bölgesine yabancı ve bilinçsizce yapılan her şey telafisi imkânsız kalıcı zararlar verir, geçmişin izlerini siler, toplumsal hafızayı ve kültürel mirası yok eder ki; hiçbir kurum veya kişinin buna hakkı yoktur, olamaz, olmamalıdır da…

İspir’in düşman işgalinden kurtuluşundaki stratejik konumu itibariyle büyük rol oynayan Gaban köprüsünün su taşkını nedeniyle elden bir şey gelmeden yok olması bunun en acı örneğidir.

Velhasıl Çoruh nehrinin gerdanı, tarihi sit alanının parçası, İspir kalesinin görsel tamamlayıcısı olan ve tarihi İpekyolu’nun Çoruh güzergâhı üzerinde, Peterek köprüsü ve Gaban köprüsü ile birlikte tarihi üçlüyü oluşturan Asma- Sallanan köprü ne gerekiyorsa yapılıp, eskisinden de kuvvetli ve güvenli bir hale getirilip bir an önce hizmete açılmalıdır. Aksi durum ise İspir’de yapılmış olan en büyük cehalet hatta ihanet olarak tarihteki yerini alacaktır.