ESKİ KURTULUŞLAR (1) Kıymetli İspirliler, okuma sevgisini içinde barındıran okurlar; öncelikle hepinize hayırlı günler, selam ve saygılarımı sunarım. Sizler için hazırladığım birkaç bölümlük yazı dizisiyle “Unutulmasın!”, temennisiyle eski Kurtuluş Bayramları’nı anlatmaya çalışacağım. Birkaç yıldır devam eden Kurtuluş Törenlerinden sonra eski kurtuluş bayramlarını yazma isteği dayanılmaz hale gelince bu yazıyı yazmaya karar verdim kıymetli hemşerilerim. 70-80’li yıllarda öğrenci, 90’lı yıllarda öğretmen ve 2000’li yıllarda öğretmen ve yönetici olarak teneffüs ettiğim bu kutlu günü umarım layıkıyla anlatabilirim. Eski Kurtuluş Bayramları- dikkat ederseniz tören demiyor, bayram diyorum- öncesinde bugün de her bayramda oluşturulduğu gibi İlçe Kaymakamı başkanlığında bir komite oluşturulurdu. O günkü komitenin bugünkünden farkı Kurtuluş Bayramı Komitesi içinde esnafı temsilen esnaf ve eşraftan kişilerin de yer almasıydı. Zira “Harmana giren porsuk dirgene dayanır.”, misali İspir de bizimdi, Kurtuluş Bayramı da bizimdi. O halde bizim olan bu kutlu yurt için bir bedel ödenecekse, bir cereme çekilecekse bu İspirliye düşerdi. İspir’in hükmü şahsiyetini temsil eden bir makam olan İspir Belediye Başkanlığı elbette vardı ama o ulvi makam, o günlerde sahibi belediye işçisi olan, öğleye kadar çöp, öğleden sonra et taşıyan bir eşekle sadece birkaç zorunlu personeli olan adeta bir görüntüden ibaretti. Zorunlu olarak verilen birkaç hizmet dışında halkın ihtiyacı olan birçok hizmeti vermekten yoksundu. Kurtuluş Bayramının masraflarını karşılamayı bırak törende kesilecek kurbanları bile almaya gücü yetmiyordu. Bu nedenle komitede yer alan esnaf ve eşraftan üyeler bayramdan birkaç gün öncesinden esnafı tek tek gezerek uygun buldukları salmayı topluyor ve bu toplanan parayla da Kurtuluş Bayramı masrafları ve kurban parası karşılanıyordu. (Asrın Anatomisi İspir Anılar, Osman Çelik 2025) İspir’in Efsane Belediye Başkanı Osman Çelik, 1977 yılında belediye Başkanı seçildiğinde Kasaba halkının, esnafın ve eşrafın bir kısmı kendi destekledikleri aday kazanamadığı için rahatsız olur. Bu rahatsızlık ilk Kurtuluş Bayramında su yüzüne çıkar. Esnafın bir kısmı komiteye para vermek istemez. Bu yüzden komitede yer alan bu işi yapmakla görevlendirilen üyeler Belediye Başkanına çıkar ve itiraz eden kişiler hakkında bilgi verip başkandan yarım isterler. Belediye Başkanı Osman Çelik henüz bu işte yeni olduğundan böyle bir uygulama hakkında bilgisi yoktur. Anlatılanları duyunca şaşırır ve “Hiçbir esnaftan para toplamayacaksınız, bütün masraflar Belediye Başkanlığı tarafından karşılanacaktır. Eğer bu belediye Kurtuluş Bayramı törenlerindeki masrafları, kurban parasını karşılayamıyorsa kapansın bundan iyidir.”, der ve o tarihten sonra son yıllara kadar bütün masraflar Belediye Başkanlığı tarafından karşılanmıştır. Ama artık geleneksel bayram törenleri 2020’li yıllardan sonra yapılmadığı için belediye, tören alanı düzenlemeleri yanı sıra bayrak dağıtma ve benzeri hizmetlerin yapımını ve dolayısıyla masraflarını üstlenmeye devam etmekle birlikte artık kurban kesilmediğinden kurban parasından kurtulmuştur. (Asrın Anatomisi İspir Anılar, Osman Çelik 2025